Cechą odróżniającą muzykę barokową od każdej innej jest kontrast pomiędzy wysokim a niskim rejestrem, oraz silnie zarysowana podstawa harmoniczna w formie tzw. basso continuo. Taką harmoniczną podstawę realizowano na instrumentach umożliwiającym grę akordów, np. na klawesynie, organach, oraz na instrumencie melodycznym, np. wiolonczeli lub fagocie. Natomiast sekcja basu cyfrowanego jest w utworach barokowych często bardzo rozbudowana.
Taka sekcja może składać się z wielu instrumentów grających jednocześnie lub na zmianę w zależności od żądanego efektu kolorystycznego i dynamicznego. Kluczowym elementem w muzyce tej epoki jest kompozycja i forma utworu. Z założenia muzyka ma za zadanie uczyć i cel ten realizowany jest poprzez zastosowanie wszelkiego rodzaju figur retorycznych i konstrukcji formalnych analogicznych do używanych w nauce retoryki słownej. Kolejną cechą charakterystyczną dla tego okresu jest muzyka uproszczona do modelu harmonicznego, który położył się podwaliną wielu nowych gatunków muzycznych z operą na czele.